कुवलयानन्दः

1 - DeLe GHecee-

GHecee ³e$e mee¢M³eue#ceer©uuemeefle ܳeesë~

nbmeerJe ke=À<Ce! les keÀerefle&mmJeie&ieeceJeieenles~~5

DevJe³eë - ³e$e, ܳeesë, mee¢M³eue#ceerë, Guuemeefle, (le$e) GHecee (Deue¹ej YeJeefle), ns ke=À<Ce! les, keÀerefle&ë, nbmeer, FJe, mJeie&²eced, DeJeieenles~

ue#eCe - efpeme (keÀeJ³eªHe Jeeke̳e) ceW GHeceeve Deewj GHeces³e oesveeW kesÀ mee¢M³e keÀe meewvo³e& Guueefmele - mHeä Òeleerle neslee nw Gme Jeeke̳e ceW `GHecee' DeuebkeÀej neslee nw~ Goe. ns ke=À<Ce! legcnejer keÀerefle& nbefmeveer kesÀ meceeve mJeie&ie²e (DeekeÀeMeie²e) ceW DeJeieenve - mveeve keÀj jner nw~

³e$eesHeceeveesHeces³e³eesë meËo³eËo³ee¼eefole³ee ®ee© mee¢M³ecegodYetlele³eesuuemeefleJ³e²îece³ee&oeb efJevee mHeäb ÒekeÀeMeles le$eesHeceeue¹ejë~

efpeme (keÀeJ³eelcekeÀ Jeeke̳e) ceW GHeceeve leLee GHeces³e Fve oesveeW keÀe ceveesnjer mee¢M³e meËo³e ueesieeW kesÀ Ëo³e ceW Dee¼eopevekeÀ neslee ngDee GodYetleªHe ceW Guueefmele neslee nw DeLee&led J³e*di³e keÀer ce³ee&oe kesÀ efJevee (J³e¡eveeJe=efÊe keÀer mene³elee kesÀ efJeveener) mHeä ªHe mes Guueefmele - ÒekeÀeefMele, ÒekeÀì neslee nw Gme (keÀeJ³eelcekeÀ Jeeke̳e) ceW GHecee DeuebkeÀej neslee nw~

ìerkeÀe - le$e Flejeue¹ejeHes#e³ee DeY³eefnlelJeeled GHecee³eeë, leeceeoew ue#e³eebyeYetJeeueeskeÀke=Àefoefle leoer³eesHeceeue#eCeÒeefleHeeokebÀ Í}eskeÀceen - GHecesefle~

De³eceefYemeefvOeë~ meJexY³eesçue¹ejsY³emleeJeogHeceeY³eefn&lee~ ³eleë DevevJe³eesHeces³eesHeceeÒeleerHemce=eflecelmevosnYe´eefvleceêtHekeÀHeefjCeeceesuuesKeeHeÚgl³eglÒes#eeefleMe³eesefÊeÀmeceemeesefÊeÀlegu³e³eesefieleeoerHekeÀÒeefleJemletHeceeefo<eg mee¢M³eªHeesHecee leeJeovegielee~ ve ®e leeb efJevee Sles efJeeq®íeEle meËo³eËo³eeveeceeoOeefle~ ³elemlem³ee SJe Sles Je®eesYe²erYesosve HeefjCeeceeë~ cegKeb cegKeefceJe, FvogefjJe cegKeb cegKeefceJesvogë - Fl³evevJe³eesHeces³eesHeces~ cegKeefceJesvogefjefle ÒeleerHeced~ FvogceJeueeske̳e levJeercegKe mcejeceerefle mce=efleceeved~ Fvogce&gKeb Jesefle memevosn~ FvogefOe³ee cegKecevegOeeJeefle ®ekeÀesj Fefle Ye´eefvleceeved~ HetCexvogJe&oveefceefle ªHekeÀced~ ¢iecyegpesve Jeer#ele Fefle HeefjCeeceë~ keÀceueefceefle ceOegHewë Fvogefjefle ®ekeÀesjwë keÀeefceveerJeoveefceefle keÀecegkewÀë ie=¿ele Fl³eguuesKe~ vesob cegKeb eEkeÀ leg keÀeskeÀveoefcel³eHeÚgefleë~ ueeJeC³eefmevOeguenjermejmmecYeJeb keÀceueefceJe cegKeefcel³eglÒes#ee~ keÀceueefceoefcel³eefleMe³eesefÊeÀë~ cegKeb ves$ee¹©ef®ejefceefle meceemeesefÊeÀë~ Deypeb Jeoveb ®e Yeeleerefle legu³e³eesefielee~ le$ewJeeypem³eeÒeke=ÀlelJes oerHekeÀced~ lJevcegKes Denced jp³eeefce, ®evê SJe efn ®ekeÀesjes jp³ele Fefle ÒeefleJemletHecee - Fl³esJeceeefoefYeJe&®eesefJev³eemeefJeMes<ewjs<ee efJeJele&les~ Deleë DeveskeÀeue¹ejefJeJeefle&veerlJeeefo³eceY³eefn&lesl³em³eeë ÒeLececegefÊeÀë~ Dele SJeesÊebÀ ef®e$eceerceebmee³eeced-

`GHecewkeÀe Mewuet<eer mecÒeeHlee ef®e$eYetefcekeÀeYesoeved~

j¡e³eefle keÀeJ³ej²s ve=l³evleer leefÜoeb ®esleë~~' Fefle~ (ef®e$eceerceebmee, He=. 33)

meJe&$ee$e HetJee&Oe¥ ue#eCeÒeefleHeeokeÀced~ GÊejeOe&cegoenjCeefceefle efJeJeskeÀer êäJ³eë (`Òee³eMees efJeJeskeÀ' Fefle Ke.Heeþë~)

Í}eskebÀ J³e®eäs - ³e$esefle~ keÀeJ³e Fl³eLe&ë~ De$e, ܳeesë mee¢M³eb JeC³e&les ³e$e, le$eesHeceeue¹ej Fl³esleeJeogÊeÀew `ûeLveeefce keÀeJ³eMeefMeveb efJeleleeLe&jeqMceced' Fl³eeoew GHeceeue¹ejeHeefÊeë~ le$e keÀeJ³eMeefMeveesjLe&jMceerveeb ®e meËo³e (Ëo³ee¼eefomee¢M³eªHemeËo³e)[`Ëo³e ¼eefomee¢M³eªHemeËo³e' Fl³esleled ie. HegmlekesÀ ve oM³eles]-ceveesj¡ekeÀlJeeefoOece&meec³esve mee¢M³eÒeleerlesë~ Dele GHeceeveesHeces³e³eesefjl³egÊeÀced~ keÀefJemece³eÒeefme×îee GHeceeveesHeces³elJe³eesi³e³eesefjl³eLe&ë~ ve ®e keÀeJ³eMeefMeveesªHeceeveesHeces³elJe³eesi³eleeefmle~ Delees veesÊeÀoes<eë~ ieesme¢Mees ieJe³e Fl³eeoew ieesieJe³e³eesmleLeeYeeJesçefHe veesHeceeue¹ej Fefle le$eeefleJ³eeefHleHeefjneje³e meno³eËo³ee¼eefole³esefle efJeMes<eCeced~ FocegHeue#eced~ Deue¹ejevlejeCeeceefHe meËo³eceveesneefjlee³eecesJeesvces<eeled~ Dele SJe ieewJee&nerkeÀ Fefle ve ªHekeÀced~ mLeeCegJee& Heg©<ees Jesefle ve memevosnë~ Fob jpeleefceefle ve Ye´eefvleceeved~ vesob jpeleb efkeÀ leg MegefÊeÀefjefle veeHeÚJeë~ vetvece³eb mLeeCegefjefle veeslÒes#ee~ Het$esCe meneieleë efHelesefle ve menesefÊeÀë~ lesve efJeveeiele Fefle ve efJeveesefÊeÀë~ Ieìë Heì½e Yetleuesçmleerefle ve legu³eesefielee~ `lemLemLeefceHeeced leevlevleeced' (Hee.met. 3~4~101) Fefle ve ³eLeemebK³eefcel³eeefo (ef®e$eceerceebmee³eeb) êäJ³eced~

GodYetlele³esl³eeefo J³e²îeesHeceeJ³eeJe=ʳeLe&ced~

meceje²Cecee©{b YeJevleb HeM³eleeb ve=Ceeced~

YeJeb keÀuHeevlemeb$egÀ×b êägb veeslkeÀCþles ceveë~~

Fl³eeoew leLeeYetleb lJeeb ¢äJeleë leLeeYetleYeJeoMe&veceemeerefoefle Òeleerlesë, efkeÀefáelkegÀJe&leë DeMeke̳eev³eJemlegkeÀjCeelcee efJeMes<eeue¹ejë~ lesve ®e leLeeYetlees YeJe FJe leoe lJeb efmLele Fefle GHecee J³ep³eles~ De$e GHecee³eeë J³e²îee³eeë ÒeeOeev³esveeue¹e³e&lee veeue¹ejlee~ ve ®e OJev³eceevem³eeue¹e³e&lJes Deue¹ejesOJevJele Fefle Jeolees J³eeIeeleë, Dev³e$e Jee®³ekeÀ#³eeb ieenceevem³e lem³e Deue¹ejlJeceemeerefoefle ye´eïeCeÞeceCev³ee³esve le$eeue¹ejlesefle efme×evleeled~ DeleSJe -

efve©HeeoevemecYeejceefYeÊeeJesJe levJeles~

Gieef®®e$eb vecemlemcew keÀueeÍ}eI³ee³e Metefueves~~

Fl³e$e Òeefme×efMeefuHeJ³eeflejskeÀes OJev³ele Fefle J³eeflejskeÀeue¹ejOJeefvecegoeËl³e ÒeeiegoeËlejerl³ee Deue¹ejleesHeHeeefolee Òee®eervewë~ Deleë DeJ³e²îelJeHe³e&Jemeeveeom³e ve J³e²îeesHecee³eeceefleJ³eeefHleë~

lele½e GHeceeveesHeces³elJe³eesi³eleeMeeefueveesë meËo³eËo³emecceeoeIeeef³elJes meefle DeJ³e²îeb mee¢M³eb GHeceeue¹ej Fefle ue#eCecegÊebÀ YeJeefle~

Jemleglemleg, ®ee©lJes meefle DeJ³e²îeb mee¢M³ecegHecesl³esleeJeosJe ue#eCeefcen efJeJeef#eleced, ve leg GHeceeveesHeces³elJe³eesi³e³eesefjl³eefHe~ `ûeLveeefce keÀeJ³eMeefMeveced' Fl³eeoew ®ee©lJeeYeeJeeosJe DeefleJ³eeHl³emecYeJeeled~ Dele SJe `ܳeesmmee¢M³eue#ceer'efjl³esJeesÊeÀced~ leoH³evevJe³es DeefleJ³eeefHleefvejemee³e~ ve ®ewJecegH³egHeces³eesHeceeÒeleerHe³eesjefleJ³eeefHleë~ le³ees©ÊeÀmee¢M³eJeCe&vemeÊJesve GHeceeue¹ejevleYee&Jem³esälJeeled~ le=leer³eme¢MeJ³eJe®ísom³e Òeefme×esHeceeveÒeeefleueesc³esve Òeefme×esHeces³eeslkeÀ<e&m³eeefOekeÀm³e le$e HeÀuem³e ®e meÓeJesve lele SJe le³ees©Heceeleë He=LeiegÊesÀë~ GHeces³eesHecee³eeb Òeke=ÀleeÒeke=Àleiees®ejesHeceeܳeªHele³ee ÒeleerHes DeÒeke=ÀleefJe<e³ele³ee ®e lem³eeë Òeleerlesë~ Dev³eLee DeÒeke=ÀleefJe<e³emce=l³eeosjefHe Òeke=ÀleefJe<e³emcejCeeefoleesçue¹ejevlejlJeeHeÊes½e~ Deleë `ve ue#eCem³e leÜîeeHeveb oes<e' Fefle ef®e$eceerceebmee³eeb keÀCþjJesCe ûevLeke=ÀoefYeefnleJeeved~

Jemleglemleg, mee¢M³eÒeleereflecee$eesÎsM³ekeÀkeÀefJemebncYeefJe<e³eerYetle®ee©mee¢M³ecegHecesefle efJeJeef#eleced~ lesve DevevJe³eesHeces³eesHeceeÒeleerHes<eg ve keÌJeeH³eefleJ³eeefHleë~ le$e mee¢M³em³eevegHecelJeÐeeslevele=leer³eme¢MeJ³e®ísoesHeces³eeslkeÀ<e&HeÀuekeÀlJesve keÀefJemebjcYeiees®ejle³ee mee¢M³eyeesOecee$eesÎsM³ekeÀkeÀefJemebjcYe-efJe<e³elJeeYeeJeeled~ SJeb

GYeew ³eefo J³eeseqcve He=LekeÌÒeJeeneJeekeÀeMeie²eHe³emeë Helesleeced~

lesveesHeceer³esle leceeueveerueceecegÊeÀcegÊeÀeuelecem³e Je#eë~~

Fl³eeoeJeefHe~ ³e$e ve mee¢M³eÒeleereflecee$es keÀefJemebjbYeë~ mee¢M³eJeCe&vem³e ³eÐeeefueef²lelJesve (³eefo leLeeefJeOeew ÒeJeenew mleë leoe GHeceer³esle~ [ie, HegmlekesÀ `³eefo leLeeefJeOeew' Fl³eejY³e `GHeceer³esle' Fl³evleb ve ¢M³eles~ efkeÀvleg] ve [leLeeefJeOeew ÒeJeenew ve mleë, Fl³esleeJeosJe ¢M³eles~] ®e leLeeefJeOeew ÒeJeenew mleë~ DeleesçvegHececesJeem³e Je#e Fefle DevegHecelJeÐeeslevecesJe keÀefJemebjcYeiees®ej Fefle ue#eCeevegHeHeʳeYeeJeeled~ ve ®eevevJe³es mee¢M³eÒeleerlesjYeeJesve lem³e J³eJe®ísÐelJesçefHe ÒeleerHeesHeces³eesHece³eesë mee¢%³eÒeleereflemeÊJesve me*dûee¿ele³ee leÜîeJe®ísoesçvegHeHeVe Fefle GÊeÀue#eCem³e le³eesjJ³eeefHleefjefle Jee®³eced, keÀefJemebjcYeiees®ejm³ewJe HeÀuelJesve le$e mee¢M³eÒeleerefleJ³eefleefjÊeÀm³e le=leer³eme¢MeJ³eJe®ísoeosjsJe HeÀuele³ee, lelÒeleerl³egHee³eleecee$esCe le$e mee¢M³eÒeleerlesë ve levcee$eHe³e&Jemeeef³elee keÀefJemebjcYem³esefle, HeÀueYesoeled le³ees©Heceeleë He=LeiYeeJem³e Gef®elelJeeled~ Üejle³ee mee¢M³eÒeleereflemLeuesçefHe GHeceemJeerkeÀejs DevevJe³esefHe lelmeÊJesve lem³eeefHe me*dûee¿elJeeHeÊesë~ Dele SJe cecceìcebKegkeÀeefoefYeële³eesjvevJe³em³esJeesHeceeleë He=LekeÌHeefjieCeveb ke=Àleced~ ve ®e mce=l³eeosjH³eÒeke=ÀleefJe<e³em³e Òeke=ÀleefJe<e³emce=l³eeefoleë He=LeiYeeJeÒeme² Fefle Jee®³eced; HeÀueYesoeYeeJesve le$e He=LeiYeeJeemecYeJeeled~

Slesve ö Òeke=ÀleeÒeke=ÀleesHeceeܳeeÒeke=ÀleesHeceeªHele³ee ve le³eesë HeeLe&ke̳eefceefle efvejmleced, GÊeÀjerl³e mee¢M³eJeCe&vemeÊJesçefHe le$eesHeceelJeemecYeJeeefoefle efokedÀ~

³eÊeg, mJeefve<esOeeHe³e&Jemeeef³emee¢M³eJeCe&vecegHecesefle GHeceeue#eCeevlejb ceerceebmeeke=Àlees JeCe&³eefvle, leef®®evl³eced~ ªHekeÀlegu³e³eesefieleeefoHJeefHe mee¢M³em³e iec³ele³ee JeCe&vemeÊJeeoefleJ³eelesë~ ve ®e le$e mee¢M³em³e JeCe&vecesJe vesefle veesÊeÀoes<e Fefle Jee®³eced, ve efn MeefÊeÀue#eCeeY³eeb ÒeefleHeeovecesJe JeCe&veb ve leg J³e¡eveJ³eeHeejsCesefle efve³eceë~ leLee meefle JeCe&veefJejnsCewJe J³e²îeesHeceeJ³eeJe=efÊemecYeJesve leÜîeJe®ísoe³e DeJ³e²îelJeefJeMes<eCem³ee³egÊeÀlJeeHeÊesefjefle efokedÀ~

nbmeerJesl³eeÐegoenjCeced~ F³eáe HetCeexHecesl³eg®³eles~ nbmeer, keÀerefle&ë, mJeie&²eJeieenveefceJe-Meyo½esl³esles<eecegHeceeveesHeces³emeeOeejCeOeceexHeceeJee®ekeÀeveeb ®elegCee&ceH³egHeeoeveeled~

`nbmeer FJe' Fl³eeefo Jeeke̳e FmekeÀe GoenjCenw~ ³en HetCeexHecee (keÀe Goe.) nw, ke̳eeWefkeÀ (1) nbmeer, (2) keÀerefle&, (3) mJeie&²eJeieenve leLee (4) FJe - Meyo Fve (1) GHeceeve, (2) GHeces³e, (3) meeOeejCeOece&, leLee (4) GHecee - mee¢M³e Jee®ekeÀ Meyo - Fve ®eejes keÀe GHeeoeve - Meyoleë keÀLeve efkeÀ³ee ie³ee nw~

ìerkeÀe - nbmeerJesl³eeoerefle~ De$e ³eÐeefHe mJeie&²eJeieenvem³e GHeceeves nbm³eeb cegK³elJesçefHe keÀerleew lem³eemecYeJeeogYe³eevegieefle#ecelJeeYeeJeeled ve meeOeejCelee ³egp³eles, leLeeçefHe GHeces³ee³eeb keÀerleew GHe®eejsCe mecyevOecee$eHejle³ee lem³e meeOeejCelJeb êäJ³eced~ GHeceeJee®ekeÀeveeefceefle~ mee¢M³eÒeefleHeeokeÀeveeefcel³eLe&ë~

[efJeë êë - mee¢M³eÒeefleHeeokeÀeeqðeefJeOeeë Jee®ekeÀe ue#ekeÀe J³e¡ekeÀe½esefle~ les ®e keÀeJ³eeoMex oefC[veesÊeÀeë~ ³eLee -

FJe JeÜe ³eLee Meyoeë meceeveefveYemeefVeYeeë~

legu³eme¹eMeveerkeÀeMeÒekeÀeMeÒeefleªHekeÀeë~~1

lesve mee¢M³euee#eefCekeÀeveeb ÒeefleHe#eÒeefleÜefvÜÒel³eveerkeÀefJejesefOeveë~

me¢keÌme¢MemebJeeefomepeeleer³eevegJeeefoveë~~2

ÒeefleefyecyeÒeefle®ívomeªHemecemeeqcceleeë~

meue#eCeme¢#eeYemeHe#eesHeefceleesHeceeë~~3

keÀuHeosMeer³eosM³eeefoë ÒeK³eÒeefleefveOeer DeefHe~

meJeCe&legefueleewMeyoew ³es ®eev³etveeLe&Jeeefoveë~~4

meceeme½e yengJe´erefnMMeMee¹Jeoveeefo<eg~

mHeOe&les pe³eefle Üsefä êgnîeefle Òeefleiepe&efle~~5

Dee$eÀesMel³eJepeeveeefle keÀoLe&³eefle efvevoefle~

efJe[cye³eefle mevOeles nmeleer<³e&l³emet³eefle~~6

lem³eceg<CeeeflemeewYeei³eblem³ekeÀeefvlebefJeuegcHeefle~

lesvemee×&efJeie=¼eeflelegueelesveeefOejesnefle~~7

lelHeoJ³eebHeobOeÊes lem³e keÀ#³eeb efJeieenles~

lecevJesl³evegyeOveeefle le®íerueb leefVe<esOeefle~~8

lem³e ®eevegkeÀjesleerefle Meyoemmee¢M³emet®ekeÀeë~~9~~ Fefle~~ (keÀeJ³eeoMe&ë)

De$e FJeeo³ees Jee®ekeÀeë, `mHe×&les' Fl³eeo³ees ue#ekeÀeë~ mHeOee&efoOeeletveeb mee¢M³es me¹seflelelJeeYeeJeeled~ `lem³e ceg<Ceeefle meewYeei³eced' Fl³eeo³ees J³e¡ekeÀe Fefle ®e yeesÜîeced~]

megËoeefoMeyoeveeceefHe me*dûenë~ De$e keÀerlexn&m³egHece³ee keÀJesJe&C³e&efJe<e³ekeÀYeeJeJ³e¡eveeled Deue¹ejsCe YeeJeOJeefveë~

efJeceMe& - GHe - meceerHes ceer³eles - Heefjeq®íÐeles (GHeceevesve keÀ$ee&, GHeces³eb keÀce&) - Deve³ee Fefle GHecee~ pegnesl³eeefoieCeer³e `cee*dceeves' Fme Oeeleg mes keÀjCe DeLe& ceW `Deele½eesHemeiex' (3~3~106) met$e mes `De*d' Òel³e³e neslee nw~ ³en `He¹pe' Deeefo MeyoeW kesÀ meceeve ³eesieª{ Meyo nw~ Dev³e Deue¹ejeW keÀes Yeer ³eesieª{ mecePevee ®eeefn³es~ GHecee Meyo keÀe DeLe& nw efkeÀmeer SkeÀ HeoeLe& keÀer otmejs HeoeLe& kesÀ meeLe leguevee~ GHeceer³elesçvesve - Fefle GHeceeveced FmeceW `keÀjCeeefOekeÀjCe³ees½e' (3~3~117) met$e mes keÀjCe DeLe& ceW u³egìd - Deve Òel³e³e neslee nw~ GHeceelegb ³eesi³eced - GHeces³eced~ GHeHetJe&keÀ `cee' Oeeleg mes ³eled Òel³e³e, `F&Ðeefle' (6~4~65) met$e mes Dee keÀe F&, F& keÀe iegCe - GHeces³eced~ meeOeejCe Oece& - pees Oece& GHeceeve leLee GHeces³e oesveeW ceW jnlee nes~ meceeveë Oece&ë - meOece&ë, lem³e YeeJeë - meeOec³e&ced ³en Yeer keÀne peelee nw~ GHecee - mee¢M³e kesÀ Jee®ekeÀ FJe Deeefo Meyo nQ~ oC[er ves keÀeJ³eeoMe& ceW Fve MeyoeW keÀer met®eer oer nQ~ ³eneB efìHHeCeer ceW Gmes GodOe=le efkeÀ³ee ie³ee nw, JeneR osKeW~

GHecee DeuebkeÀej kesÀ efue³es GHe³e&gÊeÀ ®eej leÊJe DeeJeM³ekeÀ ceeves peeles nQ~ GHeces³e kesÀ efue³es Fve MeyoeW keÀe Yeer Òe³eesie neslee nw - JeC³e&, Òemlegle, Òeke=Àle, efJe<e³e, ÒeekeÀjefCekeÀ leLee Òeemeef²keÀ~ GHeceeve kesÀ efue³es Fve MeyoeW keÀe Yeer Òe³eesie neslee nw - DeJeC³e&, DeÒemlegle, DeÒeke=Àle, efJe<e³eer, DeeÒeekeÀjefCekeÀ leLee DeÒemeeef²keÀ~ meeOeejCeOeNce, meceeveOece& leLee meeOec³e& Meyo Yeer Òe³egÊeÀ nesles nw~ GHeceeJee®ekeÀ leLee mee¢M³eJee®ekeÀ, DeLeJee keÀYeer keÀYeer kesÀJeue Jee®ekeÀ Meyo Yeer Òe³egÊeÀ neslee nw~ peneB GHe³e&gÊeÀ ®eejeW leÊJe Meyoleë Òeleerle nesles nQ, GHeeÊe jnles nQ JeneB HetCeexHecee ceeveer peeleer nw~ Deleë `nbmeerJe ke=À<Ce! les keÀerefle&mmJeie&²eceJeeienles' Fme HeÐe ceW HetCeexHecee DeuebkeÀej nw ke̳eeWefkeÀ (1) `nbmeer' ³en GHeceeve, (2) `keÀerefle&' ³en GHeces³e, (3) `mJeie&²eJeieenvelJe' ³en meeOeejCe Oece& Deewj (4) `FJe' ³en mee¢M³eJee®ekeÀ Meyo ³eneB Òe³egÊeÀ nesves mes meYeer ®eejeW leÊJe GHeeÊe nQ~

³eLee Jee -

iegCeoes<ees yegOees ie=”efVevog#JesueeefJeJeséejë~

efMejmee Í}eIeles HetJe¥ Hejb keÀCþs efve³e®íefle~~

(keÀYeer keÀYeer meeOeejCe Oece& keÀe Yeso jnves Hej Yeer Dev³e leÊJe jnves Hej GHecee nesleer nw - Fmeer YeeJevee mes otmeje GoenjCe efo³ee pee jne nw -) DeLeJee pewmes -

DevJe³eë - (Hejm³e), iegCeoes<ees, ie=”ved, yegOeë, Fvog#Jesueew, (ie=¼ved), F&éejë, FJe, HetJe&ced, efMejmee, Í}eIeles, Hejced, keÀCþs, efve³e®íefle~

(otmejs J³eefÊeÀ kesÀ) iegCeeW leLee oes<eeW keÀes ûenCe keÀjlee ngDee efJeÜeved Heg©<e ®evêcee Deewj efJe<e keÀes ûenCe keÀjles ng³es efMeJe peer kesÀ meceeve HetJe& DeLee&led iegCeeW oes<eeW keÀes DeHeves keÀCþ ceW ner oyeekeÀj jKelee nw, efkeÀmeer mes veneR keÀnlee nw~ (YeeJe ³en nw efkeÀ efMeJe peer efpeme ÒekeÀej meyekesÀ Deevevooe³ekeÀ ®evêcee keÀes efMej Hej OeejCe keÀjles nw Jewmes efJeÜeved J³eefÊeÀ otmejs kesÀ iegCeeW keÀes efMejesOee³e& keÀjlee ngDee GvekeÀer ÒeMebmee keÀjlee nw~ Deewj efMeJe peer ce=l³egkeÀejkeÀ efJe<e keÀes efpeme ÒekeÀej ieues ceW ner jKes ng³es nw Gmeer ÒekeÀej efJeÜeved Yeer otmejs kesÀ oes<eeW keÀes DeHeves keÀCþ ces ner oyee keÀj jKelee nw, efkeÀmeer kesÀ meeceves veneR keÀnlee nw~ ³eneB yegOe Deewj F&éej = efMeJe keÀer GHecee oer ieF& nw~)

De$e ³eÐeH³egHeceeveesHeces³e³eesvezkeÀmmeeOeejCees Oece&ë~ GHeceeves F&éejs ®evêiejue³eewûe&nCeced - GHeeoeveb, le³eesce&O³es HetJe&m³e - ®evêm³e efMejmee Í}eIeveb - Jenveced, GÊejm³e - iejuem³e keÀCþs efve³eceveb - mebmLeeHeveb, GHeces³es - yegOes iegCeoes<e³eesûe&nCeb %eeveb, le³eesce&O³es HetJe&m³e - iegCem³e efMejmee Í}eIeveb - efMejëkeÀcHesveeefYevevoveced, leLeeefHe ®evêiejue³eesie&gCeoes<e³ees½e efyecyeÒeefleefyecyeYeeJesveeYesoeogHeeoeve%eeveeoerveeb ie=”efVel³eeÐeskeÀMeyoesHeeoevesveeYesoeO³eJemee³ee®®e meeOeejCeOece&lesefle HetJe&mceeefÜMes<eë~

Jemleglees efYeVe³eesjH³egHeceeveesHeces³eOece&³eesë HejmHejmee¢M³eeoefYeVe³eesë He=LeiegHeeoeveb efyecyeÒeefleefyecyeYeeJe Fl³eeue¹eefjkeÀmece³eë~

GÊejm³e - oes<em³e keÀCþs efve³eceveb - keÀCþeogHeefj Jee®ee Deveg×eìveefceefle Yesoeled~

³eÐeefHe Fme HeÐe ceW GHeceeve (F&éej ö efMeJe) leLee GHeces³e (efJeÜeved) Fve oesveeW keÀe meeOeejCeOece& SkeÀ vener nQ (DeefHeleg Deueie-Deueie nw~ ke̳eeWefkeÀ) GHeceeve F&éej - efMeJe ceW `ûenCe' keÀe DeLe& GHeeoeve - OeejCe keÀjvee nw, Gve ®evê leLee efJe<e ceW HetJe& - ®evê keÀe efMej mes Í}eIeve - Jenve, OeejCe nw Deewj GÊej - efJe<e keÀe keÀCþ ceW efve³eceve - OeejCe nw (DeLee&led ûenCe - GHeeoeve, Í}eIeve - Jenve, OeejCe, efve³eceve - mebmLeeHeve, jKevee DeLe& nw) GHeces³e - yegOe ceW iegCeeW leLee oes<eeW keÀe ûenCe - %eeve nw, Fve (iegCeeW leLee oes<eeW) ceW HetJe& DeLee& iegCeeW keÀeefMej mes Í}eIeve - efMej efnuee keÀj DeefYevevove DeLe& nw, GÊej - oes<eeW keÀe keÀCþ ces efve³eceve - JeeCeer Üeje keÀCþ mes THej DevegodIeeìve - efkeÀmeer mes ve keÀnvee - DeLe& ¿e, ³en Yeso nw~ (Fme ÒekeÀej oesvees kesÀ Oece& Deueie-Deueie nQ~)